Przeskocz do treści

Przedmiot

Prawo rzymskie – rok akademicki 2019/2020

Student poznaje w trakcie wykładu i ćwiczeń sens praktyczny i konstrukcję dogmatyczną omawianych instytucji rzymskiego prawa prywatnego oraz podstawowe wiadomości na temat ich wpływu na rozwój prawa prywatnego w czasach nowożytnych. Nabywa podstawowe informacje na temat metody rozwijania prawa w antycznym Rzymie oraz wpływu tekstów rzymskich na budowanie nauki prawa w średniowiecznej i nowożytnej Europie. Wskazany zakres wiedzy o prawie rzymskim powinien ułatwić studentowi zrozumienie natury pojęć i instytucji współczesnego prawa prywatnego, wyrastających z tradycji prawa rzymskiego. Student zdobywa także umiejętność korzystania z tej tradycji prawnej jako kryterium porównywania różnych systemów prawa prywatnego oraz samodzielnej oceny ewolucji współczesnego prawa prywatnego i rozwoju europejskiego prawa prywatnego.

Formy i warunki zaliczenia egzaminu:
- egzamin pisemny - składa się z dwóch części:
Część I - 35 minut

  • trzy pytania otwarte (spadki, posiadanie i prawa rzeczowe, zobowiązania - po 10 minut) oraz wyjaśnienie pojęcia z działu kształtowanie i ochrona praw prywatnych - 5 minut; po zakończeniu pisania prace są zbierane i studenci przystępują do części drugiej

Cześć II - 30 minut
w trakcie tej części egzaminu studenci mają możliwość korzystania z dowolnych materiałów dodatkowych (poza opracowaniami tekstów źródłowych), co jest nawiązaniem do wymogów egzaminów końcowych w ramach aplikacji prawniczych

  • analiza jednego tekstu źródłowego, innego niż teksty źródłowe omawiane w podczas ćwiczeń; przedstawiony studentom w trakcie ćwiczeń schemat analizy tekstów źródłowych jest wymagany na egzaminie

- egzamin ustny (dla osób, które uzyskały ocenę bardzo dobrą z ćwiczeń lub były laureatami lokalnego konkursu prawa rzymskiego – pierwsze trzy miejsca).

Laureaci ogólnopolskiego konkursu prawa rzymskiego uzyskują zwolnienie z egzaminu.

Forma i warunki zaliczania ćwiczeń (zajęcia są obowiązkowe):

W trakcie ćwiczeń studenci analizują teksty źródłowe, wybrane m.in spośród tekstów zawartych w zbiorze: Wojciech Dajczak, Tomasz Giaro, Franciszek Longchamps de Bérier, Warsztaty prawnicze. Prawo rzymskie, Bielsko Biała 2013 (2. wydanie); teksty oraz ich tłumaczenia, wraz z literaturą dodatkową udostępniane są przez osoby prowadzące zajęcia. Przedstawiony studentom w trakcie ćwiczeń schemat analizy tekstów źródłowych jest wymagany na egzaminie  z przedmiotu „Prawo rzymskie” (Część II egzaminu pisemnego).

Zaliczenie uzyskiwane jest na stopień.

Podstawą jego uzyskania jest spełnienie następujących wymogów:

  1. przedstawienie opracowanych własnoręcznie sześciu kompletnych kart pracy, obejmujących zagadnienia z działów: historia i tradycja prawa rzymskiego, kształtowanie i ochrona praw prywatnych, osoby i rodzina, spadki, posiadanie i prawa rzeczowe, zobowiązania; prowadzący zajęcia może przedstawić terminy przedstawienia poszczególnych kart; przedstawienie wszystkich kart jest warunkiem zaliczenia przedmiotu; nieprzedstawienie karty w terminie powoduje konieczność sporządzenie dodatkowej pracy pisemnej tj. analizy tekstu żródłowego.
  2. trzy pisemne prace kontrolne, obejmujące materiał dotyczący działów: spadki, posiadanie i prawa rzeczowe, zobowiązania – z koniecznością poprawy oceny niedostatecznej;
  3. dwie krótkie pisemne prace kontrolne, dotyczące znajomości treści lektur dodatkowych - z koniecznością poprawy oceny niedostatecznej;
  4. zaliczenie testu on-line (uzyskanie wyniku powyżej 50 % trafnych odpowiedzi), obejmującego zagadnienia z działów: spadki, posiadanie i prawa rzeczowe, zobowiązania - będący warunkiem zaliczenia przedmiotu.

Ponadto, zgodnie z regulaminem zajęć, nieobecność studenta nie może przekroczyć 30% ogólnego wymiaru zajęć.

 

Osoby pragnące uzyskać ocenę bardzo dobrą lub celującą zobowiązane są do wykazania się minimum średnią 4.0 ocen z prac kontrolnych oraz wyróżniać się aktywnością w trakcie zajęć lub przedstawiają pracę semestralną, dotyczącą wybranej instytucji prawa rzymskiego majątkowego (minimum 10 stron wydruku komputerowego z bibliografią oraz przypisami), przygotowaną pod kierunkiem i ocenianą przez osobę prowadzącą zajęcia.

 

Edycje ważniejszych źródeł w języku polskim:

Digesta Iustiniani. Digesta justyniańskie. Tekst i przekład, (ed.) T. Palmirski [et al.], wyd. I, t. I (ks. 1-4) i II (ks. 5–11), Kraków 2013, tomy III (ks. 12–19) i IV(ks. 20–27), Kraków 2014, t. V.1-2 (ks. 28-36), Kraków 2015; t. VI.1-2(ks. 37-44), Kraków 2016; t. VII.1-2 (ks. 45-50), Kraków 2017

Gaius, Instytucje, (eds.) C. Kunderewicz, J. Rezler. Warszawa 1982

'Gai Institutiones'. Instytucje Gaiusa. Tekst i przekład¸(ed.) W. Rozwadowski, Poznań 2003

Instytucje Justyniana, (ed.) C. Kunderewicz, Warszawa 1986

Ulpiani liber singularis regularum, (eds.) A. Dębiński, K. Burczak, Lublin 2016

Zbiór prawa mojżeszowego i rzymskiego, (ed.) A. Dębiński, Lublin 2011

 

Teksty w wersji oryginalnej oraz tłumaczenia na języki nowożytne dostępne na stronie Roman Law Library  http://droitromain.upmf-grenoble.fr/

 

Edycja Corpus iuris civilis dostępna w zasobach internetowych:

Institutiones IustinianiDigesta Iustiniani, [w:] Corpus iuris civilis, vol. 1, edd. T. Mommsen, P. Krueger, Berolini 1892 https://archive.org/details/corpusiuriscivil00krueuoft/page/n5

Codex Iustinianus, [w:] Corpus iuris civilis, vol. 2, ed. P. Krueger, Berolini 1892 https://archive.org/details/corpusiuriscivil02krueuoft

Novellae Iustiniani, [w:] Corpus iuris civilis, vol. 3, ed. R. Schoell, Berolini 1895 https://archive.org/details/corpusiuriscivil03krueuoft/page/n6

 

Wykaz literatury podstawowej:

Dajczak, W., Giaro, T., Longchamps de Bérier, F., Prawo rzymskie. U podstaw prawa prywatnego, Warszawa 2018 (3. wydanie) - możliwe jest też korzystanie z wcześniejszych edycji podręcznika (w ramach wymogów egzaminacyjnych uwzględniana jest edycja z 2018 r.)

Dajczak, W., Giaro, T., Longchamps de Bérier, F., Warsztaty prawnicze.Prawo Rzymskie, Bielsko Biała 2013 (2. wydanie);

Kolańczyk, K., Prawo rzymskie, Warszawa 2007 (5. wydanie);

Wołodkiewicz, W., Zabłocka, M., Prawo rzymskie. Instytucje, Warszawa 2014 (6. wydanie);

Rozwadowski, W., Prawo rzymskie. Zarys wykładu z wyborem źródeł, Poznań 1992

 

Wykaz literatury uzupełniającej (podstawowej):

Kupiszewski, H., Prawo rzymskie a współczesność, Bielsko Biała 2013 (2. wydanie);

Kuryłowicz, M., Prawo rzymskie. Historia, tradycja, współczesność, Lublin 2003

 

Słowniki:

Sondel, J., Słownik łacińsko-polski dla prawników i historyków, Kraków 2006

Berger, A., Encyclopedic Dictionary of Roman Law, Philadelphia 1953 https://archive.org/details/bub_gb_oR0LAAAAIAAJ

Litewski, W., Słownik encyklopedyczny prawa rzymskiego, Kraków 1998

Wołodkiewicz, W. (red.), Prawo rzymskie. Słownik encyklopedyczny, Warszawa 1986

 

Por. też omówienie: J. Urbanik, Materiały pomocnicze do studium prawa rzymskiego późnej starożytności, , [w:] Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu. Źródłoznawstwo czasów późnego antyku, (red.) E. Wipszycka, Warszawa 1999, s. 618-624

 

Wykaz prac dodatkowych (wybór)

Prace ogólne:

Alföldy, G., Historia społeczna starożytnego Rzymu, [tłum.] A. Gierlińska, Poznań 1998

Bojarski, W., Dajczak, W, Sokala, A., Verba iuris. Reguły i kazusy prawa rzymskiego, Toruń 2007

Giardina A., (red), Człowiek Rzymu, tłum. P. Bravo, Warszawa 1997

Guarino, A., Diritto privato romano, Napoli 2001 (12. wydanie)

Kaser, M., Das römische Privatrecht. Erster Abschnitt: Das altrömische,das Vorklassische und klassische Recht. Zweite, neubearbeitete Auflage, München 1971

Kaser, M., Das römische Privatsrecht, 2. Die nachklassischen Entwicklungengen, München 1975 (2. ed.)

Kaser, M., Hackl, K., Das römische Zivilprozessrecht, Zweite Auflage, neu bearbeitet von K. Hackl, München 1996

Kosiński, R., Twardowska, K. (red.), Świat rzymski w V wieku, Kraków 2010, zwłaszcza ss. 209-328

Filipczak, P., Kosiński, R., (red.), Świat rzymski w IV wieku, Kraków 2015, zwłaszcza ss. 239-252

Nikodem, J., Sikorski D. A. (red.), Vademecum historyka mediewisty, Warszawa 2012, zwłaszcza ss. 334-375

Rainer, J. M., Das Römische Recht in Europa, Wien 2012

Reszczyński, J., „Wstęp”, [w:] Digesta Iustiniani. Digesta Justyniańskie. Wstęp i przekład, Pod redakcją T. Palmirskiego (…), t. I., Kraków 2013, s. 9-53

Stein, P., Roman Law in European History, Cambridge 1999

Historia życia prywatnego. t. I.: Od Cesarstwa Rzymskiego do roku tysięcznego, [red.] P. Veyne, tłum. K. Arnstowicz, M. Roztworowska, red. naukowa przekładu A. Łoś, Wrocław-Warszawa-Kraków 1998

Talamanca, M. (ed.), Lineamenti di storia del diritto romano, Torino 1989

Waelkens, L., Amne adverso. Roman Legal Heritage in European Culture, Leuven 2015

Wipszycka, E., Źródła normatywne świeckie, [w:] Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu. Źródłoznawstwo czasów późnego antyku, (red.) E. Wipszycka, Warszawa 1999, s. 586-617

Zimmermann, R., The Law of Obligations. Roman Foundations of the Civilian Tradition, Oxford 1996

 

Prace dostępne w zasobach internetowych:

Dajczak, W.:

Dwa przykłady wykorzystania prawa rzymskiego we współczesnej praktyce prawnej, "Palestra" 11-12 (1996), s. 39-41 (zob. http://bibliografie.wpia.uw.edu.pl/bprp/)

Problem „ponadczasowości“ zasad prawa rzymskiego. Uwagi w dyskusji o „nowej europejskiej kulturze prawnej, "Zeszyty Prawnicze" [UKSW] 5.2 (2005), s. 7–22 (zob. http://bibliografie.wpia.uw.edu.pl/bprp/)

Schulze, R., Der Europäische Rechts- und Verfassungsgeschichte – zu den gemeinsamen Grundlagen europäischer Rechtskultur, Budapest 2005, ss. 16 http://majt.elte.hu/Tanszekek/Majt/TanszekiKiadvanyok/doc/RV05.pdf

Sprengler, H.-D., Römisches Recht und europäische Rechtskultur, [w:] G. Buchstab, (Hrsg.), Die kulturelle Eigenart Europas, Freiburg i. Brsg. 2010, s. 43-68 http://www.kas.de/upload/dokumente/verlagspublikationen/Kulturelle_Eigenart/kulturelle_eigenart_spengler.pdf

Wieacker, F.,The Importance of Roman Law for Western Civilization and Western Legal Thought, 4 B.C., "Int'l & Comp. L. Rev." 257 (1981), http://lawdigitalcommons.bc.edu/iclr/vol4/iss2/2

Wiewiorowski, J., Paremie prawnicze w zwierciadle ewolucji, [w:] Podejście ewolucyjne w naukach społecznych, redakcja naukowa J. Polowczyk, H. Witczak, M. Błaszak, Warszawa 2018, s. 121-151https://www.academia.edu/40462196/Paremie_prawnicze_w_zwierciadle_ewolucji

Wiewiorowski, J., Tysiącletni rozwój prawa, [w:] Polityka. Pomocnik Historyczny: "Dzieje Bizancjum. Zaginione Cesarstwo", Numer 1/2019, s. 90-93 https://www.polityka.pl/pomocnikhistoryczny/1784744,1,tysiacletni-rozwoj-prawa.read

Wołodkiewicz, W., 'Ius et lex' w rzymskiej tradycji prawnej, "Ius et lex" 1 (2002), s. 51-61 http://www.iusetlex.pl/pdf/magazyn/w_rzymskiej.pdf

Wołodkiewicz, W., Europa i prawo rzymskie. Szkice z historii europejskiej kultury prawnej, Warszawa 2009 IBUK libra (dostępna za pośrednictwem serwera Biblioteki Głównej UG)

Zimmermann, R., Roman Law and European Culture, "New Zealand Law Review" 341 (2007), s. 341-372 http://www.direitocontemporaneo.com/wp-content/uploads/2014/02/Roman-Law-and-European-Culture.pdf

 

Inne prace dodatkowe podają osobno prowadzący zajęcia

 

Strony internetowe – źródła, literatura i bibliografie:

https://droitromain.univ-grenoble-alpes.fr/

http://iuscivile.com/

http://www.ucl.ac.uk/history2/volterra/resource.htm

Prace autorów polskich: http://bibliografie.wpia.uw.edu.pl

 

Materiały pomocnicze

materiały pomocnicze

przykładowy kazus - prawo rzeczowe

 

Prawo rzymskie - wykłady w roku akademickim 2019/2020 (zamieszczane stopniowo - po każdym wykładzie)

Prawo rzymskie - przedmiot wykładu

Prawo rzymskie II

Prawo rzymskie proces

Prawo rzymskie osoby zdolność I

Prawo rzymskie osoby zdolność II

Prawo rzymskie - rodzina I

Prawo rzymskie - rodzina II

Prawo rzymskie spadki I

Prawo rzymskie - posiadanie i prawa rzeczowe I

Prawo rzymskie - posiadanie i prawa rzeczowe II

 

Materiały dodatkowe - ćwiczenia (zamieszczane stopniowo - przed każdymi zajęciami)

Spadki - wybrane teksty źródłowe oraz literatura

Spadki teksty

KAZUSY PRAWO RZECZOWE I LEKTURY DODATKOWE

Karty pracy

Karta pracy 1

KARTA PRACY 2

KARTA PRACY 3

KARTA PRACY 4 

karta pracy spadkowe